Spasenija se kao osamnaestogodišnja radnica uključila u radnički i sindikalni pokret. Zbog učešća u radničkim štrajkovima 1930-ih je više puta hapšena. 1937. je osuđena po antikomunističkom zakonu na dvije godine zatvora. Jedna je od organizatorki ustanka u Srbiji 1941. Bila je zamjenik političkog komesara II proleterske brigade. Radila je na organizovanju žena u Narodnooslobodilačkom pokretu. Bila je članica Predsedništva AVNOJ-a. Jedna je od najpoznatijih liderki AFŽ-a.

Nakon oslobođenja je obavljala odgovorne političke dužnosti: bila je ministarka – predsjednica Savjeta za narodno zdravlje i socijalnu politiku u Vladi Narodne Republike Srbije (1951). Nosilac je više odlikovanja i priznanja.

Detinjstvo i mladost

Rođena je kao Spasenija Ćuković 25. marta 1907. godine u Lazarevcu. Njeni roditelji Vasa i Stamena Ćuković (rođena Milovanović), pored Spasenije, imali su još troje dece — Životu, Boška i Radmilu. Otac joj je poreklom bio iz sela Radoinje, kod Nove Varoši i u Lazarevac je došao 1901. godine, gde je otvorio pekarsko-mesarsku radnju. Bio je učesnik Prvog i Drugog balkanskog rata, 1912—1913. godine, a u toku Prvog svetskog rata, je bio borac čuvene Drinske divizije. Iz rata se vratio tek u proleće 1919. godine, posle dužeg lečenja od tifusa, u Bizerti.

Tokom boravka Spasenijinog oca u ratovima, brigu o porodici je vodila njena majka, sve do 1915. godine, kada se razbolela od tifusa i umrla. Posle njene smrti, Spasenijina braća, Života i Boško, su bila poslata u sirotište u Beograd, a Spasenija i njena mlađa sestra Radmila su prešle kod tetke u selo Vreoce. Posle očevog povratka, 1919. godine, one su se vratile u Lazarevac, dok su braća otišla na učenje zanata u Srbobran. U Lazarevcu je Spasenija, završila osnovnu (koju je zbog rata, više puta prekidala) i trogodišnju žensku zanatsko-industrijsku školu. Posle završetka škole, kratko vreme je radila u Lazarevcu, a onda je 1926. godine otišla u Beograd, gde je počela da radi kao tekstilna radnica.

Posleratna karijera

Preživeli članovi Radnog predsedništva Pete zemaljske konferencije, slikani 1952. godine, za vreme održavanja Šestog kongresa KPJ u Zagrebu. S leva na desno — Đuro Pucar, Moša Pijade, Josip Broz, Spasenija Babović i Edvard Kardelj.
Posle oslobođenja Jugoslavije, Spasenija Cana Babović je obavljala razne odgovorne društveno-političke funkcije u Socijalističkoj Republici Srbiji i Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji:

Državne funkcije:
Od 1946. do 1963. godine bila je ministar u Vladi Narodne Republike Srbije, odnosno Izvršnom veću Socijalističke Republike Srbije. U Vladi Blagoja Neškovića, od 1946. do 1948, bila je ministar rada, a u Vladi Petra Stambolića, od 1948. do 1953. ministar zdravlja. U periodu od 1953. do 1963. bila je potpredsednica Izvršnog veća, čiji su predsednici bili Jovan Veselinov, Miloš Minić i Slobodan Penezić Krcun.Za narodnog poslanika Republičke i Savezne skupštine, bila je birana u perodu od 1945. do 1963. godine. Posle odlaska u penziju 1963. godine, nastavila je da bude sve do smrti — član Saveta federacije, od 1963. i član Predsedništva SR Srbije, od 1974. godine.

Društvene funkcije:
Bila je osnivač i prva potpredsednica Glavnog odbora AFŽ Srbije, predsednica Centralnog odbora AFŽ Jugoslavije, članica Predsedništva Glavnog odbora SSRN Srbije i Saveznog odbora SSRN Jugoslavije, članica Saveznog odbora SUBNOR Jugoslavije, članica Republičkog odbora SUBNOR Srbije i predsednica Fonda „Dragojlo Dudić“ pri SUBNOR-u Srbije.

Političke funkcije:
Član Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije, bila je od 1940. do 1969. godine — birana je na Petoj zemaljskoj konferenciji (1940), Petom (1948), Šestom (1952), Sedmom (1958) i Osmom kongresu SKJ (1964). Član Centralnog komiteta Saveza komunista Srbije, bila je od 1939. do 1968. godine — 1939. je bila kooptirana u članstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju (od PK KPJ za Srbiju je maja 1945. formirana KP Srbije), a za člana Centralnog komiteta je bila birana na Prvom (1945), Drugom (1949), Trećem (1954), Četvrtom (1959) i Petom kongresu SKS (1965). Od 1945. do 1949. je bila predsednica Kadrovske komisije pri CK KP Srbije, a izvesno vreme i član Izvršnog komiteta CK SK Srbije.

Penzionerski dani
Iako je 1963. godine otišla u penziju, a potom se povukla iz aktivnog političkog života, kao istknuti „revolucionar i politički radnik“ nastavila je da bude važna ličnost u političkom životu Srbije. Godine 1966, posle Četvrtog plenuma CK SKJ i smenjivanja Aleksandra Rankovića sa svih državnih i partijskih funkcija, Cana Babović je 16. septembra na Šestoj sednici Centralnog komiteta Saveza komunista Srbije dala predlog da se Aleksandar Ranković isključi iz članstva Saveza komunista Jugoslavije. Ovaj predlog je prihvatio CK SKJ i to je učinjeno oktobra iste godine.

Od 8. do 12. oktobra 1972. godine bila je učesnica nekoliko sastanaka koje je Josip Broz Tito održao sa najvšim rukovodstvom Saveza komunista Srbije i Socijalističke Republike Srbije. Na ovim sastancima osuđena je politika koju je vodio deo rukovodstva SK Srbije, a ubrzo potom njegovi čelni ljudi — Marko Nikezić i Latinka Perović su podneli ostavke. Kao i 1966. godine i ovaj put Cana Babović je stala na stranu političke linije koju je predvodio Josip Broz Tito.

Smrt


Kao posledica višegodišnjeg napornog ilegalnog partijskog rada, stravičnog mučenja u policiji 1937. godine, kao i napora tokom Narodnooslobodilačkog rata, zdravlje Cane Babović je počelo da popušta — 1969. je imala infarkt, a 1975. godine je obolela od raka bubrega. Sa ovom opakom bolešću borila se sve do pred kraj 1977. godine. Umrla je 17. decembra 1977. godine na Vojnomedicinskoj akademiji (VMA) u Beogradu.

Povodom njene smrti, najviše društveno-političke organizacije SR Srbije, među kojima — CK SK Srbije, Predsedništvo SR Srbije, Skupština SR Srbije, SSRN Srbije, SUBNOR Srbije dr. — izdale su zajedničko saopštenje. Kovčeg, sa njenim posmrtnim ostacima, bio je izložen u Velikoj sali zgrade Predsedništva SR Srbije, gde su joj počast odavale brojne delegacije, kao i građani u mimohodu. Dan njene sahrane, 20. decembar, Izvršno veće SR Srbije proglasilo je za Dan žalosti na teritoriji Socijalističke Republike Srbije. Uz najviše državne i vojne počasti, sahranjena je u centralnom delu Aleje zaslužnih građana na Novom groblju (2008. u isti grob je sahranjen i glumac Milenko Zablaćanski).

O svom revolucionarnom radu objavila je nekoliko članaka, ali nikada nije želela da napiše memoare. U osmoj knjizi „Godišnjaka grada Beograda“ iz 1961. godine napisala je članak „Iz prvih dana narodnooslobodilačke borbe u Beogradu“, a u drugoj knjizi „Priloga za istoriju socijalizma“ iz 1970. godine napisala je članak „Sećanja na predratne dane“. Godine 1977. Institut za izučavanje radničkog pokreta Srbije iz Beograda, objavio je knjigu „Sećanja drugarice Spasenije Cane Babović na ljude i zbivanja pre i u toku NOB-a“, koja je nastala na osnovu njenih rukopisa.

Odlikovanja i priznanja

Za svoj revolucionarni, ratni i društveno-politički rad Spasenija Cana Babović je nagrađena mnogim priznanjima, kao i inostranih i jugoslovenskih odlikovanja. Zbog „herojskog držanja pred klasnim neprijateljem“ ona i Krsto Popivoda, su jedini nosioci, malo poznatog, partijskog priznanja „Heroj ćutanja“, koje su dobili od Komunističke partije Jugoslavije zbog toga što i bez obzira na okrutna mučenja nisu odavali informacije o ilegalnom partijskom radu. Takođe je bila dobitnik Povelje „Crveni barjak slobode“ Skupština opštine Krgujevac, „Zlatne plakete“ Skupštine opštine Lazarevac, Povelje „Protiv nasilja i rata i za mir u svetu“ Skupštine opštine Kraljevo.

Bila je nosilac Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja, među kojima su Orden narodnog oslobođenja, Orden Republike sa zlatnim vencem, Orden zasluga za narod sa zlatnim vencem, Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem,Orden zasluga za narod sa srebrnim vencem i Orden za hrabrost. Pored ovih, bila je i nosilac tri najviša jugoslovenska odlikovanja, kojima ju je odlikovao predsednik SFRJ Josip Broz Tito — Ordena narodnog heroja, kojim je odlikovana 5. jula 1952. za zasluge u toku Narodnooslobodilačke borbe; Ordena junaka socijalističkog rada, kojim je odlikovana 3. jula 1963. za zasluge u izgradnji socijalističke i samoupravne Jugoslavije i Ordena jugoslovenske zvezde sa lentom, kojim je odlikovana 25. marta 1977. godine povodom 70-og rođendana.

Izvor Wikipedia