Velimir Bata Živojinović (Jagodina, 5. jun 1933 — Beograd, 22. maj 2016) bio je srpski i jugoslovenski glumac. Živojinović je bio najpoznatiji po ulogama u partizanskim filmovima. Jedan je od najpoznatijih glumaca sa prostora stare Jugoslavije, i svojim brojnim i upečatljivim ulogama stekao je kultni status u sferi domaćeg glumišta.

Na filmskom platnu je debitovao 1955. godine u filmu Pesma sa Kumbare. Glumio je u oko 350 filmova, među kojima je i 17 vesterna snimljenih u Nemačkoj za koje se gotovo i ne zna. Snimao je filmove u kojima je igrao glavne uloge na prostorima svih bivših jugoslovenskih republika. Jedan je od rodonačelnika tzv. crnog talasa u jugoslovenskom filmu, nastalog početkom šezdesetih, u kojima je kontinuirano nastupao sve do kasnih sedamdesetih godina 20. veka. Paralelno s njima, igrao je i u tzv. partizanskim filmovima u kojima se proslavio takođe tokom ’60-ih i ’70-ih, a jedan od njih — Valter brani Sarajevo — doneo mu je veliku popularnost u Kini.

Osim glume, uporedno se bavio i politikom. Od početka devedesetih godina 20. veka bio je poslanik Socijalističke partije Srbije u nekoliko mandata, a 2002. godine bio je kandidat SPS-a na neuspelim predsedničkim izborima u Srbiji. Smatra se jugoslovenskim i srpskim glumcem sa najviše uloga.

Biografija

Bata Živojinović (levo), Zoran Milosavljević (u sredini) i Mihajlo Viktorović (desno) na snimanju filma Pesma 1961. godine
Silva Košćina, Ljubiša Samardžić, Milena Dravić i Bata Živojinović (prvi zdesna) na premijeri filma Bitka na Neretvi
Živojinović je rano detinjstvo proveo u rodnom selu svojih roditelja — Koraćici, podno planine Kosmaj — kao treće i najmlađe dete u skromnoj službeničkoj porodici. Otac Dragoljub „Baja” radio je kao sudski izvršitelj u Opštinskom sudu u Mladenovcu, a majka Tiosava „Tinka” bila je domaćica koja se kasnije zaposlila u kovnici novca u Beogradu. Dve starije sestre, Nadežda „Nada” i Stanka „Cale”, davale su mu konstantnu i bezrezervnu podršku od najranijih dana. Još dok je bio beba, sestra „Cale” ga je prozvala „Bata” i tako je za ceo život poneo nadimak po kome će biti poznatiji nego po pravom imenu. Prvi razred osnovne škole je završio u Koraćici, u osnovnoj školi koja se nalazila tik uz njegovu rodnu kuću. Zatim je školovanje nastavio u Beogradu, gde su mu roditelji dobili službu i nastanio se na Vračaru — u Mileševskoj ulici u donjem delu Crvenog krsta, nedaleko od Kalenić pijace — gde će provesti najveći deo svog života. Rano detinjstvo prekinuto Drugim svetskim ratom obeležila su velika razaranja i nemaština.

Glumački počeci

Svoj talenat za glumu otkrio je sa 15 godina, zahvaljujući rediteljki Soji Jovanović koja ga je pozvala da se pridruži Akademskom pozorištu u Beogradu, gde je povremeno radio kao scenski radnik a ponekad i kao statista. Do tada potpuno nepoznat umetnički svet potpuno ga je očarao i zarobio. Upravo tada je shvatio da je gluma poziv kojim će se baviti celog života. Umesto klasične gimnazije, pohađao je naizmenično srednje glumačke škole u Nišu i Novom Sadu. Na četvrtoj, poslednjoj godini srednje glumačke škole u Novom Sadu, pokušao je da se upiše na Pozorišnu akademiju u Beogradu, ali je bio odbijen, baš kao i sledeće godine nakon završetka srednje škole. Tih godinu dana se bavio najrazličitijim poslovima kako bi preživeo. Radio je kao milicioner, moler, stolar i kao izvršitelj u opštini Vračar. Kasnije, kao već potpuno ostvaren glumac, nekoliko puta je u intervjuima potvrdio da su mu to sve bila dragocena iskustva koja je zdušno koristio u tumačenju uloga. Iako je u to vreme dobio ponudu za stalni angažman od Crnogorskog narodnog pozorišta u Titogradu, uz majčinu podršku i na njeno insistiranje odlučio je da ponovo konkuriše na beogradskoj Pozorišnoj akademiji. Konačno je primljen iz trećeg pokušaja, 1954. godine kada započinje jedna od najvećih i najuzbudljivijih glumačkih karijera na ovim prostorima. U Beogradskom dramskom pozorištu, koje se tada zvalo „Savremeno pozorište”, igrao je više godina; u tom periodu je imao po 300 angažmana godišnje. Po sopstvenom priznanju, u okruženju izuzetne generacije glumaca koja je tada nastupala (Ljuba Tadić, Rade Marković, Olivera Marković, Mihajlo Mika Viktorović, Đuza Stojiljković i dr.) nije imao mnogo šanse da se istakne u matičnom pozorištu.

Filmska karijera

Bata Živojinović je više voleo pozorište od filma, iako je u njemu igrao samo nekoliko godina. Njegov filmski debi iz 1955. godine u filmu Pesma sa Kumbare reditelja Radoša Novakovića bio je početak izuzetno plodne karijere.

Živojinović je, bez sumnje, odigrao više filmskih uloga od bilo kog glumca u istoriji jugoslovenske kinematografije. Kontinuiranu filmsku karijeru, zbog koje napušta pozorište, započeo je epizodama u Vlaku bez voznog reda iz 1959. godine i Ratu iz 1960. godine. Oba navedena ostvarenja je režirao Veljko Bulajić, u čijim će skoro svim kasnijim filmovima Bata Živojinović igrati glavne uloge.

Oženio se 1960. godine svojom velikom ljubavlju, dvadesetogodišnjom Julijanom—Lulom, s kojom će dobiti dvoje dece: sina Miljka 1961. godine i ćerku Jelenu 1964. godine. Venčani kum im je bio Batin kolega iz Savremenog pozorišta na Crvenom krstu, glumac Miodrag Popović Deba. Po sopstvenom priznanju, supruga Lula s kojom je proveo 55 godina u skladnom braku predstavljala mu je najveći oslonac tokom plodne i naporne dugogodišnje karijere, praćene čestim i dugim odsustvima od kuće.

Uloge Bate Živojinovića nisu bile samo velike, već i raznovrsne. Glumio je i heroje i zlikovce i lako je prelazio iz uloge glavnog u ulogu sporednog lika. Tokom ’60-ih se filmovima poput Kozare (1962), Tri (1965),[n. 2] Operacije Beograd (1968) i Bitke na Neretvi (1969) ustoličio kao jedna od najvećih zvezda kinematografije bivše Jugoslavije, ali je zenit njegove popularnosti došao tokom ’70-ih filmovima sa tematikom Drugog svetskog rata. Jedan od najpoznatijih njegovih filmova iz ovog perioda je Valter brani Sarajevo iz 1972. godine, koji je postigao veliki uspeh u Kini gde je Živojinović bio veoma popularan.[9] Tokom ’80-ih, Živojinović je parodirao na svoju sliku akcionog heroja ulogama u nizu lakih komedija.

Tokom perioda vladavine Josipa Broza Tita snimio je veliki broj partizanskih filmova, i bio je — kako je sam isticao u medijima — dobar prijatelj sa doživotnim predsednikom SFR Jugoslavije Josipom Brozom Titom. Živojinović je bio aktivan član vladajuće političke stranke Saveza komunista Jugoslavije u SFR Jugoslaviji. Godine 1990. izabran je za narodnog poslanika u Narodnoj skupštini Republike Srbije. Od 1991. je bio aktivan na političkoj sceni kao član Socijalističke partije Srbije. U septembru 2002. je bio kandidat Socijalističke partije Srbije na neuspelim izborima za predsednika Srbije.

Živojinović je bio inicijator, osnivač i prvi predsednik Udruženja filmskih glumaca Srbije, a takođe je svojevremeno bio i direktor filmskog programa Slobodarskih svečanosti u Sopotu.

Poslednje godine

Bata Živojinović je poznat po svom bliskom prijateljstvu sa hrvatskim glumcem Borisom Dvornikom. Živojinović i Dvornik su se 1991. odrekli jedan drugog u nizu otvorenih pisama, u gestu koji je bio viđen kao simbolika raspada SFRJ. Godine 2004. je javljeno da su njih dvojica pokušala da se pomire. Pomirili su se 2006. putem video-linka između Splita i Beograda. Živojinović je izjavio da „poslednjih godina nije bilo mržnje između njih”, a Dvornik se nadovezao da je sve bio „samo nesporazum”.

Živojinović je 17. oktobra 2006. godine preživeo srčani udar. Tri godine kasnije je imao gangrenu koju je sanirao na Kubi, da bi mu se opet povratila povredom noge na snimanju svog poslednjeg filma (Led) 2011. godine. Posle moždanog udara pretrpljenog 4. jula 2012. godine, oporavljao se u Selters Banji kod Mladenovca.

Preminuo je 22. maja 2016. godine, u 83. godini života u bolnici Sveti Sava u Beogradu. Uzrok smrti je bio skup više bolesti, uključujući gangrenu, srčanu slabost, dijabetes, anemiju, bubrežnu insuficijenciju, začepljenje gotovo svih krvnih sudova itd. Sahranjen je 26. maja 2016. godine, u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu. U aprilu 2024. njegovi posmrtni ostaci su izmešteni sa Novog groblja, a sahranjen je u porodičnoj grobnici u Koraćici.

Izvor Wikipedia