Patrijarh srpski Irinej (svetovno ime Miroslav Gavrilović; Vidova, kod Čačka, 28. avgust 1930 — Beograd, 20. novembar 2020) bio je 45. vrhovni poglavar Srpske pravoslavne crkve.

Nakon završene Prizrenske bogoslovije i Bogoslovskog fakulteta u Beogradu, zamonašio se 1959. godine. Obavljao je dužnost rektora Prizrenske bogoslovije i upravnika monaške škole pri manastiru Ostrog. Od maja 1974. godine je bio vikarni episkop moravički i vikar patrijarha srpskog Germana. Od 1975. godine je bio episkop niški.

Na čelu Srpske pravoslavne crkve se nalazio od 22. januara 2010. godine do smrti 20. novembra 2020. godine.

Njegovo puno ime i titula glasili su: Njegova Svetost Arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpski gospodin Irinej.

Biografija

Rođen je 28. avgusta 1930. godine u selu Vidova kod Čačka, kao sin Zdravka Gavrilovića i Milijane. Prilikom krštenja je dobio ime Miroslav. Njegov otac Zdravko – koji se bavio muzikom kao harmonikaš – tragično je nastradao 1936. godine. Njegova majka Milijana zamonašila se 1970. godine i uzela monaško ime Nina. Bila je monahinja Manastira Jovanje.

Završio je osnovnu školu u rodnom selu, potom gimnaziju u Čačku, Prizrensku bogosloviju 1951. godine, a zatim Bogoslovski fakultet u Beogradu. Po završenim studijama je otišao na odsluženje vojnog roka.

Monaštvo
Zamonašio ga je patrijarh srpski German u manastiru Rakovica, koji ga je rukopoložio u čin jerođakona (24. oktobra 1959. godine). U čin jeromonaha je rukopoložen tri dana kasnije na praznik Svete Petke 27. oktobra 1959. u Bogorodičinoj crkvi Ružici u Beogradskoj tvrđavi.

Od 1959. do 1968. godine je bio profesor Prizrenske bogoslovije. Završio je postdiplomske studije u Atini, gde je otišao školske 1962/63. godine. Posle toga je postavljen za upravnika Monaške škole u manastiru Ostrogu. Ponovo je bio profesor i rektor bogoslovije u Prizrenu 1971—1974. godine.

Episkop niški

Maja 1974. izabran je za vikarnog episkopa moravičkog, vikara patrijarha Germana.

Za episkopa niškog izabran je na zasedanju Svetog arhijerejskog sabora, koji je zasedao od 21. do 28. maja 1975. godine. Na tron eparhije niške ustoličen je u Sabornoj crkvi u Nišu 15. juna 1975. godine.

Između 2003. i 2005, kao i tokom 2009. i 2010. godine je bio član Svetog arhijerejskog sinoda Srpske pravoslavne crkve.

Patrijarh srpski

Nakon smrti patrijarha Pavla 15. novembra 2009. godine, kao mogući novi poglavari Srpske pravoslavne crkve su se pominjali mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, episkop bački Irinej i episkop niški Irinej. Njih trojica su se našla u najužem izboru kada je 22. januara 2010. godine Izborni sabor Srpske pravoslavne crkve odlučivao o izboru novog patrijarha. Njihova imena su stavljena u tri zapečaćene koverte, a one u Sveto pismo. Pošto je prizvan Sveti duh, jednu kovertu je izvukao arhimandrit Gavrilo, iguman manastira Lepavina, a Irinejevo ime kao novog patrijarha je pročitao episkop šabački Lavrentije.

Administrativno ustoličenje novog patrijarha je održano 23. januara u Sabornoj crkvi u Beogradu.

Na dan 3. oktobar 2010. godine, ustoličen je i u manastiru Pećkoj patrijaršiji.

Patrijarh Irinej je živeo u zgradi Patrijaršije, a 2012. počelo je renoviranje rezidencije na Dedinju.

Tokom puta u Australiju 2016. godine, parohijani Crkve Svetog Georgija iz Sent Olbansa u Viktoriji sakupili su 10.000 dolara za crkvenu kuhinju u Beogradu i najmlađe na Kosovu i Metohiji. Svečanosti na kojoj je novac sakupljen prisustvovao je i Patrijarh Irinej, koji je svečano dočekan 1. marta 2016. godine na aerodromu u Melburnu. U oktobru 2016. posetio je London gde je u Katedrali Svetog Pavla održao besedu. U novembru 2016. posetio je Kiparsku pravoslavnu crkvu.

U januaru 2020. godine svečano je proslavio 60 godina monaškog, 45 godina episkopskog i 10 godina patrijarškog staža. Tom prilikom je predstavljen film o njemu.

Patrijarh Irinej je februara 2020. godine predsedavao vandrednim crkvenim saborom u Klirvoteru na Floridi na kome je sačuvano crkveno jedinstvo eparhija Srpske pravoslavne crkve u Americi.

Smrt i sahrana

Na korona virus je testiran pozitivno 4. novembra 2020. godine. Preminuo je 20. novembra 2020. godine u Vojnomedicinskom centru na Karaburmi, usled pogoršanja zdravstvenog stanja izazvanog korona virusom. Ubrzo je za mjestobljustitelja (čuvara patrijaršijskog trona) i predsedavajućeg Svetim arhijerejskim sinodom određen mitropolit dabrobosanski Hrizostom, kao najstariji član sinoda.

Ministar inostranih poslova Ruske Federacije Sergej Lavrov je u telegramu saučešća izjavio da je patrijarh Irinej značajno doprineo razvoju odnosa dve države i jačanju bratskih veza dve pravoslavne crkve i duhovnog jedinstva dva naroda.

Posmrtni ostaci patrijarha Irineja su iz Vojnomedicinskog centra na Karaburmi preneti u patrijaršijski dvor, 20. novembra oko 17 časova. Sutradan, na Aranđelovdan 21. novembra u 08.30 časova, pripadnici Garde Vojske Srbije su preneli kovčeg sa posmrtnim ostacima patrijarha u Sabornu crkvu, gde je pomen služio mitropolit dabrobosanski Hrizostom uz sasluženje episkopa šumadijskog Jovana, kruševačkog Davida i niškog Arsenija u prisustvu episkopa remezijanskog Stefana. Potom je služena sveta zaupokojena liturgija, kojoj je prisustvovao još mitropolit zagrebačko-ljubljanski Porfirije. U popodnevnim časovima je kovčeg iznet iz crkve i vozilima krenuo ka Hramu Svetog Save u koji su ga uneli gardisti.

U Hramu Svetog Save je 22. novembra 2020. godine, služena sveta zaupokojena liturgija. Činodejstvovao je predsedavajući Svetim arhijerejskim sinodom mitropolit dabrobosanski Hrizostom uz sasluženje mitropolita volokolamskog Ilariona iz Moskovske patrijaršije, mitropolita borispoljskog i brovarskog Antonija iz Ukrajinske pravoslavne crkve Moskovske patrijaršije, arhiepiskopa ohridskog i mitropolita skopskog Jovana, mitropolita zagrebačko-ljubljanskog Porfirija, episkopa šumadijskog Jovana, kruševačkog Davida, niškog Arsenija, bačkog Irineja, vranjskog Pahomija, raško-prizrenskog Teodosija, timočkog Ilariona, zahumsko-hercegovačkog Dimitrija, moravičkog Antonija, mohačkog Isihija, dioklijskog Metodija, pološko-kumanovskog Joakima, bregalničkog Marka, u prisustvu episkopa diseldorfskog i nemačkog Grigorija, episkopa remezijanskog Stefana i umirovljenog zahumsko-hercegovačkog Atanasija.

Izvor Wikipedia