Slavko Ćuruvija (Zagreb, 9. avgust 1949 — Beograd, 11. april 1999) bio je srpski novinar i izdavač. Istakao se tokom 1990-ih kada je takođe osnovao list Dnevni telegraf. Po njemu nosi naziv Slavko Ćuruvija fondacija.

Ubijen je na Vaskrs 1999. godine, tokom NATO bombardovanja Jugoslavije, posle sukoba sa vlašću Slobodana Miloševića zbog neslaganja oko izveštavanja o ratu na Kosovu i Metohiji. Ćuruviju je neposredno pre ubistva neprestano pratilo 27 pripadnika Službe državne bezbednosti (SDB). Decembra 2021, 22 godine posle ubistva, tadašnji načelnik SDB Rade Marković i trojica bivših pripadnika SDB-a prvostepeno su osuđeni na ukupno sto godina zbog umešanosti u ubistvo Ćuruvije, ali ih je 2. februara 2024. Apelacioni sud u Beogradu oslobodio krivice.

Biografija

Slavko Ćuruvija je rođen u Zagrebu, 9. avgusta 1949. godine. Diplomirao je na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Beogradu. Radni vek je počeo u preduzeću „Mašinogradnja“. Od 1984. godine je radio kao analitičar u Upravi za analize Saveznog sekretarijata za unutrašnje poslove.

Godine 1986. Ćuruvija se pridružio novinarskoj ekipi lista „Borba“. Počeo je kao komentator, a zatim je napredovao preko urednika unutrašnje političke rubrike, do pozicije glavni i odgovorni urednik.

Pisao je komentare i reportaže sa Kosova i Metohije u periodu od 1986. do 1988. godine. Bio je jedan od retkih novinara koji je bio pored Slobodana Miloševića tokom njegove posete Kosovu Polju, 24. aprila 1987, kada je Milošević izgovorio čuvenu rečenicu "Niko ne sme da vas bije!".

U „Borbi“ je ostao do 1994. godine kada je država preuzela kontrolu nad listom, nakon čega je napustio novine. Sve vreme je bio aktivni dopisnik ili saradnik više medija: „Komunist“, NIN, „Vjesnik“, „Večernji list“, „Nedelja“, „Pobjeda“, TV Beograd, TV Politika, TV Sarajevo. Godine 1994. zajedno sa Momčilom Đorgovićem osnovao je list „Telegraf“ (čije ime, posle njihovog razlaza 1996, Đorgović menja u „Nedeljni telegraf“). Dve godine nakon toga, 1996, osnovao je „Dnevni telegraf“ (DT), prvi privatni dnevni list u Srbiji. 1998. godine je osnovao magazin „Evropljanin“.

Poznanstvo i sukob sa Mirjanom Marković

Ne postoje pouzdani podaci o prirodi odnosa između Slavka Ćuruvije i Mirjane Marković, supruge tadašnjeg predsednika Srbije Slobodana Miloševića. Aleksandar Tijanić je u TV dokumentarcu „Kad režim strelja“ opisao njihov odnos kao „pakt o nenapadanju koji mu je omogućavao da dođe do značajnih informacija i time značajno uveća broj čitalaca Dnevnog telegrafa“. Ćuruvijina nevenčana supruga Branka Prpa je pridavala znatno manji značaj tom poznanstvu.

Ćuruvijin odnos sa Mirjanom Marković se značajno pogoršao u leto 1998. godine, kada su u toku bile značajne policijske akcije protiv pobunjenih Albanaca na Kosovu. Na osnovu Uredbe Vlade Srbije o posebnim merama u uslovima pretnje NATO napada na zemlju „Dnevni telegraf“ privremeno je zabranjen 14. oktobra 1998, a prostorije su zapečaćene. Iznerviran takvom odlukom Slavko je odjurio kod Mire Marković. Na osnovu knjige Predraga Popovića „Oni ne praštaju“, tada su pale teške reči između njih dvoje. Slavko je upitao Miru: "Šta to radite? Ako nastavite tim putem, visićete na Terazijama!" U sklopu propagande za vreme rata na Kosovu i Metohiji prikrivani su zločini režima Slobodana Miloševića nad albanskim civilima, a u vodećim medijima su svi Albanci nazivani teroristima. Hjuman Rajts Voč navodi da su privođeni nezavisni novinari koji ubijene Albance nisu nazivali teroristima, a Ćuruvija je iz istoga razloga bio saslušavan.

Nedugo zatim zaplenjena je celokupna imovina firme DT-pres koja je izdavala DT, a potom je Slavko registrovao listove u Crnoj Gori. Ipak, zbog tekstova i ilustracija u „Evropljaninu“ oktobra 1998. sud u Beogradu izrekao je Ćuruviji i njegovom preduzeću ukupnu kaznu od 2,4 miliona tadašnjih dinara.

Presuda je doneta na osnovu kontroverznog Zakona o informisanju, koji je donet 1998. godine kada se na čelu Ministarstva za informisanje u Vladi Mirka Marjanovića nalazio Aleksandar Vučić. Tadašnji zakon je uveo visoke novčane kazne za novinare čije se izveštavanje nije uklapalo u propisane okvire (tzv. „nezavisni novinari“), a na osnovu tužbi koje bi, pozivajući se na „protivdržavno i podrivajuće delovanje“ raznih vrsta, podnosili građani ili organizacije, a po kojima su prekršajni sudovi imali obavezu da odluče u roku od 24 časa. Kazna je izrečena tri dana nakon donošenja zakona retroaktivnim dejstvom Zakona.

Novembra iste godine, „Dnevni telegraf“ biva kažnjen po tužbi Saveza žena Jugoslavije, kojeg je zastupala Bratislava Buba Morina, sa 1.200.000 dinara zbog objavljivanja oglasa studentske organizacije „Otpor“, čime je „ugrozio sve građane, žene i decu“.

Ćuruvija je, zajedno sa još dvojicom novinara lista, 8. marta 1999. godine kažnjen na pet meseci zatvora zbog uznemiravanja javnosti.

Mirjana Marković je desetak dana pred Ćuruvijino ubistvo, na sednici Direkcije Jugoslovenske levice (JUL) njega označila kao glavnog državnog neprijatelja koji je izazvao bombardovanje i da će mu narod suditi.

Nekoliko dana pred ubistvo, Mirjana Marković je preko Dragana Hadži Antića izdejstvovala da se u prorežimskom Ekspresu objavi tekst Miroslava Markovića „Ćuruvija dočekao bombe“. Taj tekst mnogi smatraju za svojevrsnu presudu Ćuruviji.

Ubistvo

Slavko Ćuruvija ubijen je na Uskrs, 11. aprila 1999. godine. Ubistvo je izvršeno oko 17 časova u Beogradu, u Svetogorskoj ulici (u to vreme Ive Lole Ribara), u prolazu ispred broja 35, gde su se nalazile prostorije marketing službe 'Dnevnog telegrafa', a na četvrtom spratu i stan u kome je Ćuruvija živeo. Ministarstvo unutrašnjih poslova saopštilo je da je Ćuruvija „lišen života iz vatrenog oružja, od strane nepoznatih izvršilaca i da radnici Sekretarijata u Beogradu intenzivno tragaju za počiniocima ovog krivičnog dela“. Tadašnji dnevni listovi su preneli svedočenje očevidaca da su „na njega pucala dvojica napadača obučena u crno i sa crnim kapama sa prorezima za oči na glavama. Čula su se tri-četiri hica, a onda su iz haustora izletela dvojica i u punom trku otišla niz ulicu ka Takovskoj“.

Ćuruviji je pucano u leđa, jedan hitac ga je pogodio u glavu, a drugi mu je prošao kroz srce. Ubice su drškom od pištolja udarile i Slavkovu partnerku Branku Prpu, koja je bila sa njim.

Njih dvoje su neposredno pre napada bili na ručku sa prijateljima. Na osnovu podataka koja su objavljeni iz tajnog policijskog dosije „Ćuran“, saznalo se da je Ćuruviju i njegovu suprugu do neposredno pred njegovu smrt, u tri smene, pratilo 27 pripadnika Državne bezbednosti.

Izvor Wikipedia