Stanko Opačić Ćanica (Brezova Glava, kod Karlovca, 11. decembar 1903 — Šabac, 6. maj 1994) je bio učesnik Narodnooslobodilačke borbe, politički predstavnik Srba u Hrvatskoj, zatočenik Golog otoka i sakupljač narodnog kulturnog blaga.
Biografija
Rođen je 11. decembra 1903. godine u Brezovoj Glavi, kod Karlovca na Kordunu. Osnovnu petogodišnju školu završio je u Tušiloviću. Do 1941. godine bavio se zemljoradnjom i drvodeljskim zanatom. Bio je aktivan u zemljoradničkom zadrugarskom pokretu. Bio je član Stranke samostalnih demokrata do 1936. godine, a od 1939. godine je član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) i sekretar partijske ćelije u Tušiloviću. Od 1941. godine je član Kotorskog komiteta KPJ i kasnije član Okružnog komiteta KPJ za Karlovac.
Narodnooslobodilačka borba
Posle okupacije Kraljevine Jugoslavije i stvranja ustaške Nezavisne Države Hrvatske (NDH), 1941. godine, na Kordunu su, kao i u drugim delovima NDH, otpočela masovna ubistva i progoni Srba. Stanko Opačić Ćanica je tada kao član ilegalne KPJ, bio jedan od organizatora ustanka na Kordunu. Bio je učesnik sastanka u šumi Abez kod Vrginmosta, 19. jula 1941. godine, kom su prisustvovali Rade Končar i Josip Kraš i na kom je doneta odluka o dizanju ustanka na Baniji i Kordunu.
U toku Narodnooslobodilačke borbe bio je prvi komandir Partizanskog odreda „Debela Kosa“, zatim komandant Prvog bataljona, član Komande partizanskih odreda za Kordun i Baniju, komandant Grupe odreda Korduna i član Glavnog štaba Hrvatske. Bio vjećnik Prvog zasedanja AVNOJ-a u Bihaću, novembra 1942. godine, na kom mu je pripala čast da otvori ovo zasedanje. Takođe je bio vijećnik i član Predsedništva Drugog zasedanja AVNOJ-a u Jajcu, novembra 1943. godine. Bio je član Zemaljskog antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Hrvatske (ZAVNOH) i Srpskog kluba vijećnika ZAVNOH-a, član Predsedništva te poverenik za obnovu i saobraćaj. Kada su maja 1943. u NOVJ uvedeni oficirski činovi unapređen je u čin pukovnika.
Bio je pravi „narodni tribun“ i jedan od najpopularnijih ličnosti Narodnooslobodilačkog pokreta (NOP) na Kordunu i Baniji. Javno je protestovao što u rukovodstvu KP Hrvatske „ima malo Srba“, zbog čega je došao u sukob sa liderima Centralnog komiteta KP Hrvatske, najpre sa Andrijom Hebrangom, a kasnije sa Vladimirom Bakarićem.
Čin pukovnika dobio je 1943. godine. Nosilac je Partizanske spomenice 1941. Ordenom narodnog oslobođenja odlikovan je odlukom Predsedništva AVNOJ-a 25. septembra 1944. godine.
Posleratni period
Od osnivanja Vlade Narodne Republike Hrvatske, 1945. godine, Stanko Opačić Ćanica je bio ministar građevina, potom drvne industrije i šumarstva. Početkom septembra 1950. godine, nakon pada ministara Rada Žigića i Duška Brkića i njihove osude da podržavaju Informbiro, Stanko Opačić je i sam, nezadovoljan ekonomskim stanjem i partijskom politikom prema ustaničkim krajevima koji se ne oporavljaju dovoljno brzo, solidarišući se sa najznačajnijim predstavnicima srpskog naroda u vladi NRH, dao ostavku na mesto ministra. Ubrzo je uhapšen, označen kao Ibeovac, izbačen iz Partije, a zatim nakon godinu dana provedenih u istražnom zatvoru, bez suđenja i presude, oktobra 1951. godine je u upućen na Goli otok na "društveno korisni rad" u trajanju od 24 meseca. Iz logora je pušten 25. novembra 1953. godine nakon potpuno odslužene kazne.
Čin pukovnika koji mu je bio oduzet, uspeo je da vrati posle višegodišnje pravne borbe.
U više saziva je bio narodni poslanik u Narodnoj skupštini Jugoslavije i Saboru Hrvatske. Po povlačenju iz javnog života, od 1954. godine živio je kao penzioner u Tušiloviću. Posle izbijanja sukoba u Hrvatskoj, 1991. godine, star i sam, bio je prinuđen da napusti Kordun i pređe u Šabac, kod ćerke, gde je 6. maja 1994. godine umro i sahranjen.
Kulturni rad
Stanko Opačić Ćanica je bio potpredsednik Srpskog kulturnog društva „Prosvjeta“ u Zagrebu i predsednik Srpskog pjevačkog društva „Obilić“. Od 1954. godine, po povlačenju iz javnog života, pa do kraja života bavio se sakupljanjem narodnih pesama i pripovjedaka i opisivanjem života i običaja Kordunaša.
Kao rezultat toga rada SKD „Prosvjeta“ iz Zagreba štampala je dve knjige pod naslovom „Narodne pjesme Korduna“. U drugoj knjizi opisani su narodni običaji i priložen znatan broj poslovica. Sa istom građom sarađivao je u „Raskovniku“. Osim toga sarađivao je u „Srpskoj riječi“, Ljetopisu SKD „Prosvjeta“, te u zbornicima Historijskog arhiva u Karlovcu sa prilozima o ratnim događanjima na Kordunu. U svojoj kući u Tušiloviću stvorio je etnografsku zbirku sa mnogo dokumenata, fotografija, raznih predmeta iz svakodnevnog života Korduna.
Izvor Wikipedia
