Todor Proeski (Prilep, 25. januar 1981 — Nova Gradiška, 16. oktobar 2007) bio je makedonski višežanrovski pjevač, tekstopisac i kompozitor cincarskoga porijekla. Smatrana vrhunskim činom mjesne makedonske i balkanske muzičke scene, Tošetova muzika bila je popularna u mnogim zemljama jugoistočne Evrope. BBC News ga je nazvao „balkanskim Elvisom Preslijem”. Bio je poznat po svom humanitarnom radu i publika ga pamti kao čovjeka anđeoskog lika čija ljubav prema drugima nije poznavala granice. Poginuo je u saobraćajnoj nesreći na autoputu Bregana—Lipovac, kod Nove Gradiške u Hrvatskoj, ujutru 16. oktobra 2007. u 27. godini života.
Toše Proeski je rođen u Prilepu, a odrastao je u Kruševu u cincarskoj porodici. Njegovo prezime pre makedonizacije je glasilo Proja, koje je on želeo da ponovo vrati. Nakon što je njegov muzički talenat otkriven u njegovoj 12. godini, izabran je da nastupi na popularnom festivalu dječije pjesme Zlatno slavejče (srp. Златни славуј) u Skoplju sa pjesmom „Jas i mojot dedo” (srp. Ја и мој деда) na cincarskom jeziku. To je bio njegov prvi javni muzički nastup; međutim, njegova karijera počela je 1997. kada je učestvovao na tinejdžerskom muzičkom festivalu Melfest u Prilepu, na kojem je pobjedio sa pjesmom Yesterday od Bitlsa. Iste godine učestvovao je na Makfestu sa pjesmom „Pušti me” 1997. Proeski je sarađivao sa jednim od najpoznatijih makedonskih kompozitora i tekstopisaca Grigorom Koprovim, koji je autor dva od njegovih najvećih hitova Usni na usni i Sonce vo tvoite rusi kosi. Već 1999. objavio je prvi album „Nekade vo noќta” sa jedanaest pesama. U leto iste godine održao je prvi solistički koncert.
Godine 2000. učestvovao je na „Skopje Festu” (od kada se bira makedonski predstavnik na Pesmi Evrovizije) sa pesmom „Solzi pravat zlaten prsten” koja je, i pored toga što je imala najviše glasova gledalaca, na kraju osvojila treće mesto, iza Karoline Gočeve i pobednika XXL. U ovom periodu je počeo da snima pesme za drugi album Sinot Božji koji je objavljen u junu 2000. Album je doneo veliki broj hitova, među kojima su Nemir (duet sa Karolinom Gočevom), „Vo kosi da ti spijam”, „Izlaži me ušte ednaš”, kao i „Iluzija” i „Tajno moja”, dve pesme koje je komponovao Kire Kostov, (sa potonjom je osvojio drugo mesto na festivalu „Sunčane skale” u Herceg Novom).
Srpska produkcijska kuća „BK Sound” je otkupila prava za izdavanje njegovog sledećeg albuma na prostoru bivše Jugoslavije, što mu je donelo Oskar popularnosti na prostoru bivših jugoslovenskih republika za 2000. kao i rasprodate karte za koncerte u Skoplju i Beogradu. Godine 2001, sa nekoliko makedonskih pevača, otpočeo je turneju po Australiji.
Nakon što je uspostavio saradnju sa novom menadžerkom Ljiljanom Petrović, u Atini je snimio treći po redu album. Album „Ako me pogledneš vo oči” objavljen je na makedonskom i srpskom jeziku. Usledio je period intenzivne promocija u Makedoniji, Srbiji, Bosni i Hercegovini i Bugarskoj. U aprilu 2003. pobedio je na festivalu „Beovizija” sa pesmom „Ledena” (obradom pesme Despine Vandi Χριστούγεννα) koja je postala veliki hit u balkanskim državama.
Saradnici na albumu su bili Grigor Koprov, Phoebus, Željko Joksimović, Leontina Vukomanović, Marina Tucaković, Bora Đorđević, Miro Buljan, Antonija Šola i dr. Na Beoviziji 2003. pobedio je sa pesmom Čija si Leontine Vukomanović, sa kojom je postigao i znatan komercijalni uspeh.
Na festivalu u Bihaću, 2003. godine, odnosi apsolutnu pobedu sa pesmom Nikada.
Bio je predstavnik Makedonije na Pesmi Evrovizije 2004. u Istanbulu, Turska i osvojio je 14. mesto sa pesmom Life (Ангел си ти u izvornoj makedonskoj verziji).
Godine 2004. imenovan je za regionalnog Ambasadora dobre volje UNICEF-a. Tim povodom izdao je pesmu За овој свет (makedonski) i This World (engleski).
Album По тебе, mnogi smatraju jednim od najuspešnijih albuma balkanske muzičke scene. Singlovi sa ovog albuma su se mesecima plasirali na najvišim mestima na muzičkim vrh listama [traži se izvor] u Makedoniji, Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori, Sloveniji i Bosni i Hercegovini.
Album Божилак je kompilacija od 14 izabranih tradicionalnih makedonskih pesama, a na albumu ga prati simfonijski orkestar.
Poslednji album je nazvan „Igre bez granica” i pesme su ozbiljnije nego na prethodnim albumima Od prepeva na ovom kompakt-disku nalaze se pesme „Feeling good”, „Nesanica” i „Ostala si uvijek ista”. Većinu novih pesama napisala je glumica i pevačica iz Hrvatske Antonija Šola. Pored Šole, na ovom albumu Toše sarađuje sa istaknutim muzičarima i kompozitorima poput Miroslava Rusa, Mire Buljana i Nikše Bratoša. Album je u prodaju pušten 1. avgusta 2007.
Smrt
Poginuo je u saobraćajnoj nesreći u ranim jutarnjim časovima 16. oktobra 2007. na auto-putu E70 Zagreb—Lipovac, blizu mesta Nova Gradiška, oko 150 kilometara jugoistočno od Zagreba. Prema nepotvrđenim informacijama, uzrok nesreće je bila neprilagođena brzina vozila. U vozilu su se nalazili Georgij Georgijevski, Toše Proeski i njegova menadžerka Ljiljana Petrović. Veruje se da je Toše Proeski od siline udarca u kamion preminuo na licu mesta. Vozač Georgijevski je prošao sa težim telesnim povredama, dok je Ljiljana Petrović imala lakše telesne povrede.
Vlada Severne Makedonije poslala je specijalan helikopter koji je preneo posmrtne ostatke Tošeta Proeskog, a sreda, 17. oktobar, proglašen je Danom žalosti. Toše Proeski je sahranjen u Kruševu uz najveće državne počasti.
Izvor Wikipedia
