ranislav „Brana” Crnčević (Kovačica, 8. februar 1933 — Beograd, 14. april 2011) bio je srpski književnik, aforističar, novinar, scenarista i političar. Bio je poslanik Savezne skupštine Savezne Republike Jugoslavije.
Biografija
Rođen je 1933. godine u Kovačici. Njegov otac Đura Crnčević je bio Srbin iz Crne Gore, a preminuo je 1937. godine. Majka Vida se ponovo udala, pa su živeli u Rumi. Po okupaciji u Aprilskom ratu 1941. godine, porodica je iz Rume proterana u Beograd. Usled siromaštva u posledicama ratnih okolnosti, Brana je živeo po domovima za smeštaj srpskih izbeglica iz Nezavisne Države Hrvatske, najpre u Beogradu i potom u Mataruškoj Banji, dok je njegov brat Nikola ostao sa majkom i očuhom. Kada je pokušao da pobegne iz doma u kojem je vladala glad, po kazni je odveden u selo Crljenac kod Petrovca na Mlavi, gde je upoznao jednog ruskog sveštenika i počeo da pozajmljuje knjige iz njegove lične biblioteke. Majka ga je tu pronašla 1944. godine.
Studirao je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Svoju karijeru je započeo kao šef stovarišta i potom službenik predstavništva zrenjaninske pivare u Novom Sadu.
Novinarska i književna karijera
Zatim je usledila novinarsko-urednička faza u listovima „Jež” i „Duga”, kao i u listu za decu „Mali jež”. Takođe je objavljivao kolumne u raznim listovima i časopisima, među kojima su „NIN” i „Politika”. U međuvremenu, objavio je svoju prvu knjigu za decu Bosonogi i nebo, a nešto kasnije i prvu zbirku aforizama Piši kao što ćutiš. Na književnu scenu je stupio pod pseudonimom Vinon Rumski i Branislav BIP. Tokom svoje duge karijere pisao je literaturu za decu, romane, aforizme, priče, televizijske drame, pesme…
Crnčevićeva dela su osećajna, jednostavna i bajkovita, što ga preporučuje kako deci, tako i odraslim čitaocima. Za građu svojih dela, on uzima stvarne, razigrane, ali i tužne slike života. Književnoj temi pristupa anegdotski sa stanovišta humora i fine ironije. Aforizmi koje je objavljivao uglavnom su na temu karaktera Srba i problema male države.
Politički angažman
Crnčević se sa antikomunističkim stavovima isticao još u prvoj polovini 60-ih godina, kada je zbog jedne priče bio saslušavan od strane policije i osuđen na mesec dana zatvora u Padinskoj Skeli, ali je imao nešto blaži zatvorski tretman zahvaljujući intervenciji Dobrice Ćosića i Životija Srbe Savića, načelnika Sekretarijata unutrašnjih poslova za grad Beograd.
Sa Slobodanom Miloševićem se upoznao nakon Osme sednice Centralnog komiteta Saveza komunista Srbije 1987. godine i uz povremene prekide bio njegov prijatelj. Kao kandidat Socijalističke partije Srbije je izabran za poslanika Savezne skupštine Savezne Republike Jugoslavije. Ostao je upamćen kao prvi savezni i narodni poslanik koji se na zasedanju obratio sa: „Dame i gospodo”, umesto: „Drugarice i drugovi”. Napustio je SPS nakon uvođenja sankcija Republici Srpskoj.
Izabran je za predsednika Matice iseljenika Srbije 1990. godine. Bio je član Srpske demokratske stranke i zagovornik nevinosti Radovana Karadžića pred Haškim Tribunalom.
Po odlasku Vojislava Šešelja u Hag učlanjuje se u Srpsku radikalnu stranku. Nakon stranačkog raskola, priklonio se krilu Tomislava Nikolića i Aleksandra Vučića, pa postao jedan od osnivača Srpske napredne stranke.
Brana Crnčević je član Senata Republike Srpske od 1996. godine i dobitnik Ordena Njegoša prvog reda.
Smrt i nasleđe
Preminuo je 14. aprila 2011. godine u Beogradu, posle duge i teške bolesti. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.
Kulturni centar u Rumi nosi njegovo ime.
Nagrade i priznanja
Orden Njegoša prvog reda (Republika Srpska)
Književne nagrade
Nagrada Zmajevih dečjih igara, za stvaralački doprinos savremenom izrazu u književnosti za decu, 1987.
Nagrada „Zlatni ključić”, za književnost za decu, 2003.
Nagrada „Zlatni beočug”, za životno delo, 2010.
Nagrada „Zlatni krst kneza Lazara”, 2010.
Nagrada „Majstorsko pismo”, Književne zajednice „Borisav Stanković”, Vranje, 2011.
Izvor Wikipedia
